Çağdaş Karsan

Dil ve konuşma terapistleri dil ve konuşma sorunu olan bireylerin sağaltımıyla ilgilenen sağlık meslek mensuplarıdır. Kekemelik terapisi, artikülasyon terapisi (harf söyleyememe), afazi terapisi, motor konuşma sorunları, dil gecikmesi gibi farklı alanlarda çalışmalar yürütürler. Dil ve konuşma terapistleri dil ve konuşma terapisi bölümlerinden ya da yüksek lisans programlarından mezun olarak bu ünvanı almaya hak kazanırlar.

Kekemelik akıcı konuşma bozuklukları şemsiyesi altında yer alan bir iletişim bozukluğudur. Bu kişiler konuşurken takılmalar yaşadıkları için akıcı konuşmayı sürdürme konusunda zorlanmaktadırlar. Kekemelik terapisinde kullanılacak terapi yöntemi yaşa, çocuğun ve ailenin sahip olduğu özellik ve koşullara göre değişebilmektedir. Genel olarak terapi öncesinde ICF modeline dayalı bütüncül bir değerlendirme yapıldıktan sonra terapi hedefleri belirlenir ve bu hedeflere yönelik çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar arasında kekemeliğe yönelik olumsuz duygusal reaksiyonları azaltma, akıcılığı kolaylaştırıcı teknikleri öğrenme ve takılma anını yönetebilmeyi öğrenmekle ilgili stratejiler yer alır.

Artikülasyon bozuklukları belirli konuşma seslerini üretmekle ilgili zorluklardır. Örneğin bir danışan /k/ sesini doğru üretemiyor ve bunun yerine /t/ sesini üretiyor olabilir. Bu durumda terapist sesin üretimiyle ilgili çalışmalar yaptıktan sonra edinilen sesin genellenmesine yönelik transfer çalışmaları yürütür. Artikülasyon sorunu sıklıkla fonolojik sorunlarla birlikte görülür. Yani danışan sadece sesi üretememekle kalmaz aynı zamanda hangi durumda bu sesin kullanılması gerektiğini de anlamayabilir. Bu problemlerin tespit edildiği anda eğer çocuğun yaşına uygun bir hata değilse müdahalesinin gerçekleştirilmesi gerekir. Bu konuda şüpheye düşen aileler bir dil ve konuşma terapistine değerlendirme için başvurabilirler.

Çocuğunuzda dil gecikmesi olduğunu düşünüyorsanız yaşıtlarından daha geride ifade edici dil performansı sergilendiğini görüyorsunuz demektir. Bu, çocuğunuzda kesin olarak dil gecikmesi ya da bozukluğu olduğu anlamına gelmez, çünkü çocuğunuzun dil performansının aynı yaştaki başka çocuklarla kıyaslanması gerekir. Dil ve konuşma terapistlerinin çocuğun dil becerilerini ölçmelerine yarayan standardize edilmiş dil testleri bulunmaktadır. Bu nedenle bir dil ve konuşma terapistine başvurduğunuzda çocuğunuzda dil gecikmesi ya da dil bozukluğu olup olmadığını farklı testler ve gözlemler yoluyla öğrenebilirsiniz.